Nee. We praten over elkaar, niet mét elkaar.
Ik kom dit patroon in teams heel vaak tegen:
“We praten over elkaar, niet met elkaar.”
Je kunt dat roddelen noemen.
Maar zodra je het zo benoemt, stijgt de spanning. En spanning helpt zelden als je wilt dat mensen naar hun eigen aandeelkijken. Terwijl daar nou juist de sleutel ligt tot verandering.
Wat vaak vergeten wordt:
ook niets zeggen over gedrag dat je eigenlijk niet oké vindt, is een bijdrage aan het patroon. Je faciliteert onbedoeld dat het blijft bestaan.
De glijdende schaal
Wat mij zo aantrekt in de combinatie van systeemdenken en verbindende communicatie, is de gedeelde beweging: ontschuldigen.
Niet om gedrag goed te praten,
maar om het patroon zichtbaar te maken zonder schuldigen aan te wijzen.
Wanneer je niet uitspreekt wat je eigenlijk tegen iemand zou moeten zeggen, gebeurt er vaak iets voorspelbaars:
je zegt het tegen iemand die makkelijker luistert.
En zo beland je – meestal zonder slechte intentie – op de glijdende schaal richting roddelen.
“Ja maar…”
Als ik mensen vraag wat het zo lastig maakt om iemand direct aan te spreken, hoor ik vaak:
- Ik wil geen ruzie maken of lastig zijn
- Die persoon luistert toch niet
- Het heeft geen zin, hij of zij doet er toch niets mee
Allemaal begrijpelijk.
En tegelijkertijd precies de redenen waarom het patroon zichzelf in stand houdt.
Verbindende communicatie als sleutel
Als je verbindende communicatie gebruikt om je uit te spreken, heb je een krachtig alternatief in handen.
Want dan:
- maak je geen ruzie, maar spreek je vanuit je eigen waarneming en behoefte
- koppel je die behoefte aan een concreet, haalbaar verzoek
- vergroot je de kans dat de ander iets kan doen, zonder zich te hoeven verdedigen
Belangrijk detail:
als je veel met de klassieke 4 stappen van feedback hebt gewerkt, kan dit wennen zijn. Stap 4 schiet daar soms snel richting opdracht of eis. En dat is zelden helpend als er nog spanning in de relatie zit.
5 concrete tips om het patroon te doorbreken
Voor wie denkt: mooi verhaal, maar hoe dan?
- Beschrijf het patroon, niet de persoon
“Ik merk dat we het vaak over elkaar hebben in plaats van met elkaar.” - Check je intentie vóór je spreekt
Wil je gelijk krijgen, of wil je contact en beweging? - Begin klein en dichtbij
Spreek liever één concrete situatie aan dan iemands hele gedrag. - Formuleer een verzoek dat ‘nee’ kan verdragen
Geen eis, maar een uitnodiging. - Merk roddelen bij jezelf op zonder jezelf te veroordelen
Het is informatie: wat zeg ik nu hier, dat eigenlijk daar hoort?
Tot slot
Teams veranderen niet doordat anderen zich anders gaan gedragen.
Ze veranderen wanneer mensen hun eigen bijdrage onder ogen durven zien, zonder schuld, zonder schaamte.
En soms begint dat met één zin, tegen de juiste persoon, op het juiste moment.